Familiebedrijven

  • Conflict­management in verdeeld familiebedrijf
  • Net op tijd: familiebedrijf gered van faillissement
  • Van chaos naar continuïteit

Situatieschets

Een groot familiebedrijf in het MKB met verschillende vestigingen ziet de resultaten steeds verder verslechteren en lijdt stevige verliezen. De liquiditeitspositie is zorgwekkend, rekeningen kunnen niet meer worden betaald. De continuïteit loopt gevaar. De problemen hebben een onderliggende oorzaak: de familieaandeelhouders hebben al jarenlang ruzie met elkaar. Door de onderlinge gespannen relatie ontbreekt eenheid in bestuur en beleid en een kordate aanpak van de problemen.

Opdracht

De inschakelde vennoot van Custom Management moet de directie ondersteunen bij het doorvoeren van een turnaround, om een einde te maken aan de verliezen en de continuïteit veilig te stellen. Tijdens de quick scan wordt de ingezette vennoot echter geconfronteerd met het onderliggende probleem: de sluimerende familievete. In overleg wordt besloten tot het terugtreden van de directie en het benoemen van de vennoot tot interim-bestuurder.

Aanpak/Oplossing

De eerste prioriteit is het verbeteren van de liquiditeitspositie. De interim-bestuurder begint met de verkoop van onnodige voorraden en maakt betalingsafspraken met schuldeisers en crediteuren. Ook onderhandelt hij met de bank over een nieuwe kredietfaciliteit. Daarnaast zet de interim-bestuurder het operationeel herstel in gang door margeverbetering, stroomlijning van het primaire proces en kostenverlaging.

Patstelling doorbreken

Ondertussen werkt de interim-bestuurder aan oplossingen voor de familieruzie. Gezien de verstoorde verhoudingen, lijkt splitsing van het bedrijf de enige optie. Het wantrouwen binnen de familie is echter te groot om deze direct in gang te zetten. De interim-bestuurder weet de patstelling uiteindelijk te doorbreken door het mobiliseren van een onafhankelijk team: de controller, de huisaccountant, de bank en de advocaten van de familie.

Stroeve communicatie

Na de officiële splitsing nemen de spanningen tussen de ruziënde voormalige aandeelhouders snel toe. Het conflict spitst zich toe op de complexe verkoop van de laatste vestiging. Juridische ondersteuning slaat om in juridisering: informeel contact maakt plaats voor stroeve communicatie die nog slechts via formele kanalen plaatsvindt. De interim-bestuurder probeert de partijen op één lijn te houden door uiterst behoedzaam manoeuvreren. De emoties en conflicten binnen de familie lopen echter te hoog op, een gang naar de rechter blijkt niet meer te voorkomen.

Resultaat

Als eindelijk ook de laatste vestiging is verkocht, kan begonnen worden met de liquidatie van de lege bv’s en kan de splitsing van het bedrijf verder worden afgewikkeld. Pas daarna kan de interim-bestuurder terugtreden, zo’n anderhalf jaar nadat een beroep op hem werd gedaan. Hij kan terugkijken op een uitermate complexe, maar desondanks geslaagde opdracht: de gesplitste bedrijven maken weer winst en ressorteren niet langer onder de afdeling Bijzonder Beheer van de bank. Continuïteit en werkgelegenheid zijn veiliggesteld. Daarmee zijn de belangrijkste doelstellingen bereikt.

Situatieschets

Mismanagement door een directeur-grootaandeelhouder (dga) van de tweede generatie wordt een internationaal actief familiebedrijf in de industriële sector bijna fataal. Besluiteloosheid en een angstcultuur verlammen de organisatie, klanten dreigen weg te lopen en de bank wil de stekker eruit trekken. Na jaren van zware verliezen is het bedrijf technisch failliet.

Opdracht

De eerste prioriteit is het buitenspel zetten van de dga. De opdracht voor de interim-directeur laat zich vervolgens samenvatten in twee woorden: crisismanagement (het doorvoeren van een harde reorganisatie om een einde te maken aan de verliezen) en continuïteit (het aantrekken van een private equity-investeerder voor aanvullend aandelenkapitaal).

Aanpak/Oplossing

De ernst van de situatie vraagt om een stevig plan van aanpak: de interim-directeur vervangt de besluiteloze directie door een daadkrachtige taskforce, slankt de dure holding af, pakt de hoge kosten aan, voert een strak cashmanagement voor meer liquiditeit, sluit onrendabele buitenlandse vestigingen en zorgt voor een strakkere en meer centrale aansturing van de rest van het internationale netwerk. Daarnaast reorganiseert en versterkt hij de commerciële functie voor een bredere klantbasis. Ondertussen blust hij talloze brandjes, soms ook letterlijk.

Met openheid en gevoel voor urgentie creëert de interim-directeur het benodigde draagvlak voor de talloze crisismaatregelen bij medewerkers en ondernemingsraad. Goed stakeholdermanagement is een ander kenmerk van de aanpak: de interim-directeur weet de grootste opdrachtgevers aan boord te houden, regelt een overbruggingskrediet bij de bank en bereikt overeenstemming met een investeerder waarin alle betrokken partijen zich kunnen vinden. Daarnaast speelt hij een bemiddelende rol bij de vele conflicten binnen de familie.

Resultaat

Na jaren van verlies, laat de begroting voor het eerst weer een positief resultaat zien. Het faillissement is afgewend, de werkgelegenheid is veiliggesteld en het bedrijf heeft weer perspectief. De interim-directeur heeft een stevig fundament gelegd, waarop het volledig vernieuwde managementteam met een nieuwe aandeelhouder weer kan gaan bouwen aan een gezonde toekomst voor de onderneming.

Situatieschets

Na jaren van stabiele performance komt een familiebedrijf in de technische sector in zwaar weer terecht. De reden: het binnenslepen van een mega-order, die de capaciteit van de organisatie ver te boven gaat. De opdracht vraagt om seriematige productie, terwijl het bedrijf is gespecialiseerd in maatwerk.

Ook de timing is ongelukkig: de eigendomsoverdracht van de directeur-grootaandeelhouder aan de zittende directie springt op het laatste moment af. Er wordt een tijdelijk managementteam benoemd, dat echter niet capabel blijkt.

De mega-order ontregelt het productiesysteem, het voorraadbeheer en de logistieke processen. Het gevolg: grote leveringsachterstanden, een negatieve cashflow en forse verliezen. Het managementteam adresseert de problemen niet, maar gooit ze over de schutting. Het bedrijf komt terecht bij de afdeling Bijzonder Beheer van de bank, een faillissement dreigt.

Opdracht

De opdracht is helder: stel orde op zaken en red het bedrijf, rekening houdend met het onderliggende familie/aandeelhouderssentiment. Formeel heeft de directeur-grootaandeelhouder nog steeds de macht in handen, in werkelijkheid trekt de aangestelde interim-directeur aan de touwtjes, vanuit een bescheiden directierol. Dat vraagt om subtiel opereren.

Aanpak/Oplossing

De aanpak bestaat een uit een drietrapsraket van maatregelen voor de korte, middellange en lange termijn.

De interim-directeur maakt allereerst een eind aan de chaos in de productie door uitbesteding, het stroomlijnen van het productieproces, het bieden van duidelijkheid en structuur aan de zittende medewerkers en het binnenhalen van nieuwe kwaliteit in de productieleiding.

In de tweede fase splitst de  interim-directeur seriematige productie en maatwerk verder op in een tweesporenbeleid en pakt hij de kwaliteit en de efficiency aan.

In de derde fase verkent hij de strategische mogelijkheden voor de lange termijn en zoekt hij een koper voor de onderneming.

Resultaat

Binnen zes maanden is de levertijd terug op het oude niveau, het productieproces weer op orde en de efficiency sterk verbeterd. Het bedrijf heeft weer toekomstperspectief. De kopende partij realiseert de begrote resultaten zelfs al in het eerste jaar. Daarmee is de werkgelegenheid veiliggesteld.

Onder de opdrachtgevers van Custom Management bevinden zich ook veel familiebedrijven. Zij onderscheiden zich door hun focus op de lange termijn en continuïteit, ondernemerschap, innovatie en eigendomsstructuur. Dat betekent niet dat familiebedrijven zich altijd in een comfortabele (financiële) positie bevinden. Ook zij moeten mogelijk andere strategische keuzes maken en hun operationele en commerciële processen aanpassen aan de veranderingen in de omgeving. De historie van het bedrijf en de ervaringen uit het verleden kunnen plotseling ook nadelig uitpakken: wat vroeger goed was, hoeft dat nu niet meer te zijn.

Opvolgingsproblematiek en begeleiden nieuwe generatie

Daarnaast speelt in familiebedrijven het thema van de opvolging. De volgende generatie staat voor een flinke uitdaging: het bedrijf overnemen (met de bestaande organisatie, cultuur en leiderschap) en het formuleren en uitvoeren van een strategie waarmee het bedrijf in staat is om ook in de toekomst concurrerend te blijven en de continuïteit te borgen. Soms is het voor de nieuwe generatie niet eenvoudig om de noodzakelijke omslag te maken.

Custom Management ondersteunt familieondernemingen door tijdelijk de leiding van de organisatie op zich te nemen of de nieuwe generatie te begeleiden.